Władza rodzicielska i uregulowanie kontaktów z dziećmi

Kancelaria Adwokacka Bożena Nowak-Zaguła świadczy porady prawne z zakresu sprawy i prawo rodzinne we Wrocławiu i Ząbkowicach Śląskich

Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem zgodnie z art. 113 k.r.o. są od siebie niezależne. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Co do zasady przysługuje obojgu rodzicom (niezależnie od tego czy żyją razem czy się rozstali) i trwa aż do uzyskania przez dziecko pełnoletniości. Istnieją jednak sytuacje, w których zakres wykonywania władzy rodzicielskiej może ulec zmianie.
1) Jeżeli przemawia za tym dobro dziecka sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka;
2. W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie;
3. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

W wyroku rozwodowym sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz o kontaktach z dzieckiem.

Orzekając o władzy rodzicielskiej Sąd uwzględnia wówczas porozumienie małżonków o sposobie jej wykonywania. Pamiętać jednak należy, iż dotyczy to sytuacji, w której rodzice małoletnich dzieci doszli do porozumienia. W przypadku braku porozumienia o władzy rodzicielskiej orzekać będzie Sąd. Najczęściej wówczas Sąd powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

Kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej. Mogą przysługiwać także osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej. Jedyną sytuacją, w której ustalenie ich będzie niemożliwe, to sytuacja orzeczenia wobec rodzica, przez Sąd, zakazu osobistej styczności z dzieckiem.
Kontakty obejmują, w szczególności, przebywanie z dzieckiem i bezpośrednie porozumiewanie się z nim. Sąd może orzekać nie tylko o sposobie wykonywania osobistych kontaktów. Można żądać ustalenia kontaktów telefonicznych czy kontaktów za pomocą komunikatora sky’p, określając w jakich dniach i godzinach mają odbywać się.
Jeżeli dziecko stale przebywa u jednego z rodziców, rodzice mogą samodzielnie określić sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Dopiero w braku porozumienia rozstrzygnie o tym sąd.

Najczęściej zadawane pytania:
1. Czy pozbawienie władzy rodzicielskiej zwalnia z obowiązku alimentacyjnego?
Obowiązek alimentacyjny względem dziecka jest całkowicie niezależny od zakresu władzy rodzicielskiej, dlatego też w przypadku pozbawienia, ograniczenia lub zawieszenia władzy rodzicielskiej obowiązek alimentacyjny nie wygasa. Nie stanowi to również przesłanki uzasadniającej obniżenie wysokości alimentów.
2. Kto i do jakiego sądu może wystąpić z wnioskiem o uregulowanie kontaktów z dzieckiem?
Oprócz rodziców z wnioskiem o uregulowanie kontaktów z dzieckiem wystąpić może również rodzeństwo, dziadkowie, powinowaci w linii prostej oraz inne osoby, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem. Właściwym w tej sprawie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym.
3. W jaki sposób można egzekwować postanowienia sądu dotyczące kontaktów z dzieckiem, jeżeli rodzic nie stosuje się do nich?
W przypadku, gdy jeden z rodziców narusza ustalone przez sąd obowiązki (nieprzestrzeganie godzin odbioru dziecka, domaganie sie kontaktu w inne dni niż wyznaczone itp.) można żądać nałożenia kary pieniężnej. Postępowanie w tej sprawie toczy się dwuetapowo. W tym celu należy złożyć odpowiedni wniosek do sądu, w którym przedstawić trzeba na czym polega naruszenie tych postanowień. Ważne, aby uwzględnić w nim wszelkie naruszenia obowiązków bowiem sąd nakłada karę za każde zachowanie. Sąd na tym etapie może zagrozić nałożeniem kary pieniężnej. Jeżeli osoba nadal nie wywiązuje się ze swoich obowiązków sąd może wówczas na skutek wniosku wydać postanowienie, w którym nałoży konkretną karę pieniężną.